Stowarzyszenie Pomocy Osobom z Autyzmem w Toruniu

ostatnia aktualizacja: 22.06.2007

22 czerwca 2007r.

Wkrótce miną trzy lata od momentu powstania naszej inicjatywy stworzenia możliwości edukacji dla dzieci autystycznych w Toruniu. Pierwszy projekt Oddziału/Ośrodka Wczesnej Interwencji Behawioralnej dla Dzieci z Autyzmem datowany jest na 2.09.2004. Zakładaliśmy, że będzie przeznaczony dla 2 dzieci, gdyż tyle było wtedy prowadzonych tą metodą w Toruniu.

Wydawać by się mogło, że pozbawiona jakiegokolwiek zewnętrznego finansowego wsparcia idea jest skazana na porażkę, jednak z miesiąca na miesiąc uzyskiwaliśmy coraz więcej sympatyków, coraz większe poparcie społeczne, polityczne oraz kręgów specjalistów. Sytuacja szybko ulegała zmianom. Do naszej grupki dołączały kolejne rodziny, zachęcone spektakularnymi efektami terapii ABA. Dzisiaj na poziomie klasy II jest 2 dzieci, na poziomie klasy I 4 dzieci, na poziomie klasy „0” - 2 dzieci. Mamy też całkiem sporą grupkę przedszkolaków.

Do tej pory nie udało się utworzyć Ośrodka, jednakże w ostatnich dniach Wydział Edukacji i Sportu, Urzędu Miejskiego, zaproponował utworzenie klas integracyjnych dla dzieci z autyzmem i podobnych rozwiązań na poziomie przedszkola. Zasady funkcjonowania takich klas miałyby spełniać nasze postulaty. Od tego momentu wydarzenia toczą się bardzo szybko.

Niezależnie od olbrzymich trudności spowodowanych koniecznością samodzielnego finansowania terapii, nasze rodziny natrafiały na niemniej duży problem z akceptacją przez dyrekcje placówek edukacyjnych, zasad funkcjonowania naszych dzieci w grupach rówieśniczych. Obecność na zajęciach wraz z dzieckiem terapeuty, którą to rolę często z konieczności pełniły matki była kwestionowana najczęściej, a dla zdecydowanej większości „naszych” dzieci jest to warunek sine qua non ich pobytu w szkole czy przedszkolu. Mimo wsparcia ze strony Poradni Psychologiczno Pedagogicznej oraz Wydziału Edukacji sytuacja coraz bardziej się zaogniała. Klasy integracyjne funkcjonujące na określonych zasadach, są tutaj z pewnością doskonałym rozwiązaniem.

Warto uświadomić sobie, na czym polega rola terapeuty oraz model funkcjonowania dziecka z autyzmem w grupie rówieśniczej. Dziecko autystyczne pozbawione swojego opiekuna ma tendencje do wycofywania się z kontaktów społecznych. Spada jego poziom motywacji do pracy, koncentracji i wykonywania poleceń. Nabyte wcześniej umiejętności ulegają w szybkim tempie degradacji. Przyczyny tego stanu rzeczy ogniskują się wokół spectrum objawów autyzmu i należą do nich zaburzone kontakty społeczne, problemy z koncentracją i nauką w grupie, zanikająca motywacja oraz brak wzmocnień. Frustracja dziecka z powodu braku sukcesu, braku akceptacji w grupie, czy wręcz często izolacji, prowadzą do zwiększenia zachowań autystycznych, autoagresywnych lub agresywnych, co oznacza koniec integracji, koniec szansy samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie.

Celem terapii jest oczywiści samodzielność dziecka i w konsekwencji wycofanie terapeuty, ale zazwyczaj do tego celu wiedzie długa droga.

Model funkcjonowania dziecka z autyzmem w placówce oświatowej zakłada:

·          udział w normalnych zajęciach grupy rówieśniczej,

·          pracę studyjną z mniejszymi grupkami kolegów i koleżanek,

·          indywidualną pracę z terapeutą.

 W każdym z tych segmentów, rola terapeuty jest odmienna.

W czasie zajęć dydaktycznych terapeuta stara się utrzymywać wysoki poziom koncentracji, motywacji i poczucia sukcesu (wzmocnienia pozytywne) dziecka. Bardzo istotną zasadą jest tutaj niedopuszczanie do sytuacji trudnych w obecności grupy. W przypadku ryzyka wystąpienia takiej sytuacji, najkorzystniej jest wyprowadzić dziecko. Jednakże w przypadku dobrze prowadzonej terapii, takie sytuacje w praktyce się nie zdarzają.

W czasie pracy studyjnej z mniejszą grupą rówieśniczą (gry, zabawy, proste zadania), następuje budowanie właściwych relacji dziecka z grupą. Wymaga to przygotowania atrakcyjnych dla dzieci ćwiczeń, zabaw, gier oraz wzmocnień. Dziecko z autyzmem jest nagradzane na równi z resztą uczestników zajęć. Zdrowe dzieci uczą się, w jaki sposób najłatwiej uzyskać kontakt z dzieckiem z autyzmem, poznają poziom jego funkcjonowania i często niemałe umiejętności. Jest to bardzo ważny aspekt ich akceptacji.

Indywidualna, studyjna praca z terapeutą jest okazją wypracowania i doskonalenia umiejętności, których dziecko nie potrafi opanować w grupie, aby następnie tam je przenieść. Ta część programu czasami może być wykonywana w domu.

Jest niezwykle istotne, aby terapeuta sprawujący opiekę nad dzieckiem w placówce edukacyjnej prowadził również terapię studyjną, aby był doskonale zorientowany w bieżącym programie edukacyjno - terapeutycznym dziecka, poziomem jego umiejętności, rodzajem stosowanych wzmocnień oraz poziomem podpowiedzi. Warunkiem sukcesu jest także bliski kontakt z rodziną dziecka z autyzmem oraz programem domowym. Dobry przypływ informacji o rezultatach stosowanych technik, sukcesach i porażkach dziecka eliminuje ryzyko błędów.